|
Durante 2008
Producto Domestico Bruto (PDB) real di Aruba a cay cu 1,6%. Esaki ta
nifica cu economia di Aruba a conoce un contraccion di 1,6% den 2008.
Mirando e dependencia grandi di nos economia riba turismo, ta papia
pa su mes cu e prestacion di nos sector turistico ta un indicador importante
di e estado di nos economia. Segun cifranan preliminario publica recientemente
door di Oficina Central di Estadistica den nan “Key Tourism Indicators
2008” durante ultimo 4 lunanan di 2008 e cantidad di turistanan (“stay-over
visitors”) cu a bishita nos pais a baha cu 6,2% compara cu e mesun
periodo di 2007.
Cuminsando desde september 2008 durante tur e ultimo
4 lunanan di 2008 a registra un caida compara cu e aña anterior. Segun
cifranan di ATA, durante e prome 4 lunanan di 2009 nos a ricibi 5,1%
menos turista compara cu e periodo corespondiente di 2008. Prestacion
den hotelnan na Aruba ta duna un bista igual. Pa luna di mei 2009 entradanan
di hotel procedente di benta di camber a cay cu no menos cu 13,2%. Over
di e periodo di januari pa mei 2009 benta di camber di hotel a cai cu
un promedio di 11,5%. E entrada pa cambernan disponibel durante luna
di mei a contrae cu 12,9% compara cu mei 2008, demonstrando cu e rendimento
procedente di turismo no ta igual cu antes. Esaki ta mustra cu e deterioro
den turismo a inicia na september 2008. Aki na Aruba
e entradanan cu gobierno ta ricibi for di BBO ta un indicador confiable
di e nivel di consumo. Segun Banco Central desde september 2008 te cu
december 2008 e entradanan for di BBO (corehi pa inflacion) a mustra
tur luna un caida compara cu e periodo corespondiente na 2007. Ademas,
cifranan di Servicio di Impuesto y Aduana ta mustra cu den e prome 5
lunanan di 2009 e entradanan for di BBO a baha cu 6,8% compara cu e
mesun periodo na 2008. Esaki ta un indicasion cla cu desde september
2008 e nivel di consumo a cuminsa bay atras. Pa loke ta
trata desempleo mester menciona cu esaki a aumenta drasticamente. Segun
cifranan di Oficina Central di Estadistica, nos pais tabatin 3.100 desempleado
na fin di aña 2007, y segun cifranan di Banco Central e cantidad
aki a aumenta te na alrededor di 3.700 na fin di aña 2008. Teniendo
cuenta cu e tendencia aki y tambe cu e hecho cu diferente indicadornan
economico ta mustra cu nos economia a sigui debilita den e prome 5 lunanan
di 2009, ta ser calcula cu e cantidad di hende sin trabou a sigui aumenta
te na alrededor di 5000 persona na e momentonan aki. A base di e
indicadornan economico menciona, ta conclui cu pa mas di 9 luna caba
(esta desde september 2008) nos pais a drenta den un situación di debilitacion
económico y cu ya caba a pasa over pa un recesion economico. Un recesión
económico ta un situación caminda cu e PDB real (ahusta pa inflación)
conoce un crecemento negativo pa por lo menos dos kwartaal consecutivo.
Aruba actualmente ta den recesion economico, y Gabinete Oduber no ta
tumando e situación aki na serio. Te ainda Gabinete Oduber no a haci
nada pa contra aresta e recesion economico na Aruba. E recesion economico
tin su impacto serio ariba hopi famia na Aruba, mientras mas famianan
ta coriendo riesgo pa tambe wordo afecta seriamente den nan seguridad
economico. Hecho ta, cu
ya for di tempo cu e prome señalnan di debilitacion di nos economia
a cuminsa bira visible, partido AVP, gremionan sindical, gremionan empresarial,
SER y Banco Central a adverti gobierno di e posibel impacto di e crisis
global riba nos desaroyo economico y a mustra gobierno riba e importancia
y urgencia pa tuma e pasonan necesario pa evita of limita e impacto
aki. Rond mundo paisnan na un forma diligente y determina a formula
y implementa programanan pa stimula crecemento economico mediante principalmente
reduccion di belasting y/of aumento di e nivel di inversionnannan publico.
Cu otro palabra: pa nos pais por sali for di recesion economico, gobierno
lo mester hunga un papel mucho mas activo den e proceso economico. Sin
embargo, gobierno di MEP te ainda no a presenta ningun plan pa stimula
nos economia y no ta dunando ningun señal tampoco cu nan tin intencion
pa riba termino corto prepara dicho plan.
Den e plan
di AVP dirigi riba recuperacion economico e siguiente puntonan lo ta
poni central:
- aloca sumanan adicional
pa promocion turistico;
- duna prioridad na
mehoracion di e producto Aruba y calidad di servicio turistico;
- intensifica e maneho
di inversion publico y duna prioridad na proyectonan infrastructural
cu tin un rendimento economico grandi. Specialmente proyectonan cu tin
un impacto positivo riba calidad di nos producto turistico mester haya
prioridad;
- reduccion di gastonan
di consumo di gobierno y mehoracion di productividad den sector publico;
- elimina BBO;
- un parti grandi
di e fondonan di Plant N.V. lo wordo usa pa financia e plan di recuperacion
economico.
Cu e plan aki
nos partido lo crea e confiansa atrobe cerca consumidornan y sector
priva den nos economia y den futuro, cu ta asina esencial pa sigura
cu riba termino corto nos pais lo sali for di e recesion economico.
 |